Wolisz doznać krótkoterminowej przyjemności, czy uniknąć długoterminowego bólu? Może wolisz poświęcić się w danej chwili, aby coś zyskać w przyszłości? A może nie jesteś się w stanie oprzeć temu co dzieje się obecnie? Dowiedz się jakie tendencje zachowań posiadasz i czy nie są dla Ciebie szkodliwe.

Każda decyzja, jaką w życiu podejmujesz, opiera się na dwóch podstawowych zachowaniach:

  • chcesz doznać przyjemności,
  • chcesz uniknąć bólu.

Z jednej strony podejmujesz działania, które mają na celu zbliżenie Cię do przyjemnych doświadczeń. Z drugiej strony uciekasz od negatywnych konsekwencji. Mogłoby się wydawać, że sprawa jest prosta i klarowna. Nic bardziej mylnego.

Do tego wszystkiego dochodzi kwestia długo i krótkoterminowego myślenia. Jako ludzie ogólnie jesteśmy bardziej nastawieni na teraz. W naszych mózgach obszar odpowiedzialny za myślenie długofalowe i przewidywanie konsekwencji jest stosunkowo od niedawna. Wszyscy mamy więc tendencję do tego, aby robić coś przyjemnego teraz.

Z drugiej strony, badania pokazują, że ludzie niezdyscyplinowani oraz nie dotrzymujący danego sobie słowa, są mniej szczęśliwi. Lepsze dla nas jest więc działanie mające na uwadze przyszłe korzyści, chociaż prawie zawsze wiąże się to z czymś nieprzyjemnym w chwili obecnej.

Studencki przykład

Wyobraź sobie studenta, który za 4 tygodnie musi oddać duży projekt. Perspektywa nudnej harówki jest dla niego bolesna. Chce więc uniknąć bólu poprzez spotkania ze znajomymi i imprezowanie. Na tym etapie chęć doświadczenia krótkotrwałej przyjemności jest znacznie silniejsza niż długoterminowy ból, który związany jest z brakiem projektu.

Tak mija tydzień, dwa, trzy. Imprezowanie jest coraz mniej przyjemne, ponieważ narasta stres związany ze zbliżającym się terminem oddania projektu. Student decyduje się więc zarwać kilka nocy i zrobić co do niego należy. Długoterminowy ból (bo nie zaliczy przedmiotu) staje się więc silniejszy niż jakakolwiek krótkotrwała przyjemność.

Czynniki motywujące w postaci bólu i przyjemności są więc dynamiczne. Zmieniają się w zależności od warunków w jakich się znajdujemy. Psychologowie wyróżniają 4 klasy zachowań. Ich poznanie pomoże zrozumieć siebie oraz ludzi wokół. To doskonała okazja, aby zwrócić uwagę na to, do której klasy należysz oraz czy nie jest to dla Ciebie szkodliwe.

Klasa 1: Dobry Samarytanin

Tę klasę charakteryzują zachowania, które prowadzą zarówno do krótkotrwałych, jak i długotrwałych przyjemności. Zachowania:

  • są przyjemne,
  • są dobre dla Ciebie,
  • są dobre dla innych,
  • służą większemu dobru.

Zachowania te, nie tworzą żadnego bólu. Innymi słowy, występują w świecie idealnym. Robisz coś przyjemnego, co pomaga innym i przynosi im oraz Tobie korzyści. Teoretycznie, najlepiej dla Ciebie jest, abyś był ciągle w tej klasie. W praktyce jest to ideał, którego nie da się chyba osiągnąć.

Klasa 2: Matka Teresa

No dobrze. Nazwa tej klasy jest trochę przesadzona. Każda odpowiedzialna, pracowita i rozsądna osoba się w nią wpisuje. Klasę charakteryzuje krótkoterminowe cierpienie, które prowadzi do długoterminowej przyjemności (np. wykonywanie projektów w terminie). Zachowania w tej klasie:

  • nie są przyjemne,
  • są dobre dla Ciebie,
  • są dobre dla innych,
  • służą większemu dobru.

Przykładowymi czynnościami są ćwiczenia fizyczne, praca, nauka. W zasadzie większość czynności, które wymagają konsekwencji i dyscypliny. Z drugiej strony, wykonując te zachowania, można odczuwać przyjemność. Tak naprawdę jest to kwestia wartości i przekonań.

Klasa 3: Jan Kowalski

Jest to klasa typowego człowieka. Z pewnością każdy z nas w większym lub mniejszym stopniu zachowuje się zgodnie z klasą 3. Charakteryzuje się krótkoterminowymi przyjemnościami, które często prowadzą do długoterminowych problemów. Zachowania:

  • są przyjemne,
  • są złe dla Ciebie,
  • są złe dla innych,
  • niczemu nie służą.

Przejadanie się, picie, nadmierne oglądanie TV lub przesiadywanie na FB, odkładanie pracy na później – wszystkie te zachowania są przykładem klasy 3. Wszystkie są przyjemne teraz, ale ich konsekwencje często wiążą się z długotrwałym, przyszłym bólem.

Często nadmiar takich zachowań prowadzi do takiego bólu, że mamy ich dosyć, np. nie chcemy już podjadać.

Klasa 4: Werter

Klasa charakteryzuje się bólem. Długotrwałym i krótkotrwałym. Zachowania:

  • są nieprzyjemne,
  • są złe dla Ciebie,
  • są złe dla innych,
  • niczemu nie służą.

Przykładowo kiedy ciągle czujesz się zestresowany lub zdenerwowany. Wyżywasz się na sobie, na innych, przez co psujesz swoje relacje i zdrowie. Długotrwałe przebywanie w negatywnych stanach emocjonalnych, to typowe życie człowieka klasy 4. Jeśli interesuje Cię temat negatywnych emocji, to przeczytaj: Po co istnieją negatywne emocje? .

Co to wszystko znaczy?

Teraz jesteś świadom jak wygląda Twój typowy proces podejmowania decyzji. W skrócie, kierujesz się dwoma czynnikami: przyjemnością i bólem. Jeśli ta wiedza jest dla Ciebie nowa, to właśnie stałeś się bardziej świadomym człowiekiem, który może podejmować lepsze decyzje.

Najlepiej jest zachowywać się zgodnie z klasą 1 i 2 oraz unikać klas 3, 4. Artykuł ten jest mocno powiązany z sześcioma potrzebami ludzkimi. Nie należy bowiem rozpatrywać naszej motywacji bez kontekstu. Nie należy się więc pytać: co mnie motywuje?, należy się pytać: co mnie motywuje do zaspokojenia moich potrzeb? oraz czy nie sabotuję samego siebie?.

Więcej na ten temat w kolejnym artykule. Zapraszam. Jeśli ten post uważasz za ciekawy i przydatny, pamiętaj go zalajkować :).

Jeśli chcesz przeczytać więcej na temat 6 potrzeb ludzkich przejdź na tę stronę.

Chętnie poznam Twoją opinię – skomentuj tego posta na portalach społecznościowych. Nie zapomnij mnie otagować, jeśli chcesz mieć pewność, że zobaczę Twój komentarz.

Polub Brieftip