Wyobraź sobie szkołę, w której wykwalifikowani nauczyciele zachęcają dzieci do bycia kreatywnymi liderami i pionierami. Bez ocen, testów i prac domowych. Taka szkoła istnieje i na całym świecie znana jest jako metoda Montessori. Na czym polega? Jakie są jej założenia?

Początki metody Montessori

Doktor Maria Montessori swoją przygodę z edukacją rozpoczęła, ucząc dzieci w zakładzie psychiatrycznym. Była przekonana, że jej niekonwencjonalne metody uczynią dużą różnicę w ich rozwoju. Część uczniów poczyniła takie postępy, że Montessori dopuściła swoich podopiecznych do oficjalnych egzaminów. Okazało się, że uzyskali lepsze wyniki, niż zdrowi rówieśnicy. Był to poważny sygnał, że coś jest nie tak ze standardowym systemem nauczania.

W 1907 roku, Montessori została dyrektorką przedszkola w biedniejszej części Rzymu. W swojej pracy zastosowała dokładnie te same techniki, które wykorzystywała w zakładzie psychiatrycznym. Pozwalała dzieciom na indywidualną pracę oraz samodzielny wybór zajęć. Tworzyła nowe materiały do nauki i pozbywała się tych, którymi dzieci nie były zainteresowane. Na podstawie doświadczenia i obserwacji, stworzyła zestaw reguł, które do dziś uznawane są za nowoczesną metodę nauczania.

Education, as today conceived, is something separated both from biological and social life. All who enter the educational world tend to be cut off from society. … People are prepared for life by exclusion from it.

Maria Montessori

Na czym polega metoda Montessori

Na świecie istnieje wiele programów, które nauczają zgodnie z metodą Montessori. Każdy z nich oferuje coś unikalnego, jednak wszystkie opierają się na pięciu podstawowych założeniach:

  1. Szacunek do dziecka.
  2. Chłonny umysł.
  3. Wrażliwe okresy.
  4. Przygotowane środowisko.
  5. Autoedukacja.

Szacunek do dziecka

Szacunek do dzieci jest rdzeniem metody Montessori. Większość szkół zmusza uczniów do podążania określonymi schematami, nie zważając na ich wyjątkowe potrzeby. Uczniowie są przeciążani obowiązkami. Są mniejsi rangą niż nauczyciele. Oczekuje się od nich określonego zachowania i myślenia, bez uwzględnienia ich naturalnej tendencji do naśladowania dorosłych. Nauczyciele zbyt często promują grubiaństwo, ponieważ nie posiadają odpowiednich kwalifikacji do wykonywania swojej pracy.

Szacunek do dzieci oznacza, że to nie nauczyciel, ale dziecko jest w centrum swojej własnej edukacji. W szkołach Montessori uczniowie traktowani są jako wyjątkowi ludzie, z własnymi predyspozycjami oraz mocą do podejmowania własnych decyzji. Nauczyciel przestaje być absolutnym guru, uczącym wszystkich jednocześnie, a staje się jedynie cichym pomocnikiem, który poświęca uwagę każdemu dziecku z osobna.

Chłonny umysł

Montessori wierzyła, iż dzieci mają moc do edukowania samych siebie. Jak zachowuje się dziecko, zanim pójdzie do szkoły? Samo uczy się mówić, chodzić oraz wykonywać inne czynności manualne. Jest pełne humoru i energii. Jak wygląda dziecko w szóstej klasie podstawówki? Nie słucha przynudzającego nauczyciela oraz interesuje się wyłącznie tym, czy dane zagadnienia będą na sprawdzianie. Jego naturalne predyspozycje do rozwoju zostały wypaczone.

Dzieci uczą się po prostu żyjąc. Obserwują otoczenie, wąchają, smakują, dotykają, wyginają, zrzucają i psują, co tylko się da. Sprawdzają, jak różne rzeczy zachowają się w różnych okolicznościach. Nie potrafią się nie uczyć, ale to, czego się nauczą, w dużej mierze zależy od ich nauczycieli, przeżyć oraz otoczenia.

Wrażliwe okresy

Metoda Montessori wspiera indywidualny rozwój. W życiu dziecka istnieją okresy, w których jest ono wyjątkowo podatne na niektóre zachowania. Wtedy łatwiej nabywa określone umiejętności. Mimo że wszystkie dzieci doświadczają tych samych wrażliwych okresów (np. okres nauki pisania), to nie dzieją się u wszystkich w tej samej kolejności i wieku.

W metodzie Montessori ogromnie ważny jest wykwalifikowany nauczyciel. Poprzez obserwację swoich uczniów, powinien wykryć wrażliwy okres, a następnie nakierować uwagę dziecka na określone ćwiczenia i materiały do nauki.

Przygotowane środowisko

Dzieci najlepiej uczą się w odpowiednio dostosowanym środowisku. Na każdym etapie rozwoju, środowisko powinno być inne. Może być na przykład nastawione bardziej na rozwój zdolności manualnych albo społecznych. Najważniejszą cechą środowiska musi być wolność. Dziecko otoczone odpowiednimi materiałami, powinno mieć możliwość wyboru tych, które najbardziej go interesują oraz zapoznawać się z nimi, w wybranej przez siebie kolejności. Odpowiednio przygotowane środowisko powinno zachęcać dzieci do niezależnego i aktywnego rozwoju, poprzez nabywanie praktycznych doświadczeń.

W szkołach Montessori praktykowane jest tworzenie grup, które składają się z uczniów w różnym wieku. Takie podejście odzwierciedla rodzinę, pracę i społeczeństwo, gdzie ludzie na różnym etapie życia i z różnym poziomem umiejętności, muszą się ze sobą dogadać. Przykładowo, w momencie, gdy jedni uczą się dodawać, inni uczą się dzielić. W ten sposób młodsi uczniowie mają okazję zapoznać się z tym, co czeka ich w przyszłości, a starsi stają się mentorami oraz mają okazję zrozumieć, jaką drogę w swojej edukacji już przebyli.

Autoedukacja

Ostatnim z podstawowych założeń metody Montessori jest wspieranie rozwoju tak, aby dzieci mogły uczyć się samodzielnie. Montessori była przekonana, że odpowiednie wyzwanie jest w stanie wyzwolić w dziecku motywację do nauki i nie ma potrzeby korzystania z zewnętrznych motywatorów, jak oceny i porównywanie z innymi.

Nauczyciel nie ma prawa decydować o tym, czego dziecko powinno się uczyć, a czego nie. Nie ma prawa ograniczać jego zainteresowań i wyznaczać godzin na naukę określonych dziedzin. Obecne szkolnictwo działa dokładnie odwrotnie – istnieje przedział czasowy na lekcję, po czym następuje kolejny przedział czasowy na następną lekcję. Co, gdy dziecko nie chce przerywać jeszcze nauki? Jego strata – przecież trzeba zrealizować założony program.

Wady metody Montessori

Metoda Montessori znacząco odstaje od standardowego systemu nauczania. Można się zastanawiać, czy nie jest wyłącznie przereklamowanym cudem do zarabiania pieniędzy. Są zwolennicy i przeciwnicy tej metody. Jeśli poważnie myślisz o wdrożeniu zasad Montessori do życia swoich dzieci lub nawet do miejsca pracy (tak, tutaj też można), to powinieneś rozważyć kilka spraw:

  • Brak struktury jest dla niektórych dobry, ale dla innych może być prawdziwym piekłem. Zwłaszcza dla dzieci, które przyzwyczaiły się do standardowej szkoły. W takim wypadku, będą one potrzebować dodatkowego przygotowania, aby skutecznie wdrożyć się w nowy tryb życia.
  • Uczniowie Montessori mogą mieć problem z powrotem do zwykłej szkoły. Zanim więc zdecydujesz się na odejście od standardowych rozwiązań, przemyśl co będzie w przyszłości.
  • Szkołą Montessori może nazwać się każdy. Owszem, istnieją organizacje dbające o jakość nauczania, jednak pierwsza lepsza szkoła może ochrzcić się nazwiskiem Montessori.
  • Montessori nie gwarantuje doskonałych wyników. Dzieci z takich szkół również miewają gorsze wyniki na egzaminach państwowych. Z drugiej strony, celem Montessori jest odejście od tego, co standardowe i nieskuteczne.
  • Istnieje bardzo wiele opinii, że metoda Montessori jest świetna dla dzieci w wieku do kilkunastu lat, jednak jest nieefektywna dla starszych.

Metoda Montessori z pewnością warta jest uwagi ze względu na sposób, w jaki wspiera naturalne predyspozycje dziecka do rozwoju. Niestety, standardowy sposób kształcenia jest pod tym względem tragiczny. Z drugiej strony, nie musi być dobra dla każdego. Z pewnością, zawsze należy obserwować postępy dziecka. Kluczem do skutecznej implementacji Montessori jest doświadczony i wykwalifikowany nauczyciel. Poniżej zamieszczam krótki i ciekawy film na ten temat.

Nie przegap żadnego posta

Otrzymuj powiadomienie o nowym poście prosto na Twój adres e-mail i uzyskaj dostęp do dodatkowych materiałów – tylko dla czytelników newslettera.

Wczytywanie...

Chętnie poznam Twoją opinię – skomentuj tego posta na portalach społecznościowych. Nie zapomnij mnie otagować, jeśli chcesz mieć pewność, że zobaczę Twój komentarz.

Polub Brieftip